وضع تعيينى استعمالى استعمال لفظ در معنا به قصد وضع وضع تعيينى استعمالى ، مقابل وضع تعيينى ابتدايى بوده و عبارت است از استعمال لفظ در معنايى به انگيزه وضع ؛ براى مثال ، پدرى بعد از تولد پسرش مىگويد : محمد را به من بدهيد و قصد او از به كار بردن نام محمد آن است كه اين لفظ را براى فرزند خود وضع كند . شيرازى ، محمد ، الاصول ، ج 1 ، ص 60 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 97 . وضع تعيينى عملى ر . ك : وضع تعيينى استعمالى وضع جامدى وضع در الفاظ داراى وضع واحد براى مجموع ماده و هيئت وضع جامدى ، مقابل وضع انحلالى بوده و به معناى وضع در كلماتى است كه ماده و هيئت در آنها در مجموع ، يك وضع داشته و هريك داراى وضعى مستقل از ديگرى نيست ، مانند : فرس ، شجر و ساير اسامى جامد . در كتاب « نهاية الافكار » آمده است : « و كيف كان فمما ذكرنا ظهر لك حال الوضع فى المشتقات من كونه وضعا انحلاليا باعتبار المادة و الهيئة لا وضعا جامد يا كى يكون مجموع المادة و الهيئة فى كل واحد من الصيغ موضوعا لمعنى خاص » . « 1 » فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 2 ، ص 554 . وضع جزئى ر . ك : وضع شخصى وضع جمل ر . ك : وضع هيئات تركيبى وضع جمل انشايى ر . ك : وضع جمله‌هاى انشايى وضع جمل تام ر . ك : وضع جمله‌هاى تام وضع جمل خبرى ر . ك : وضع جمله‌هاى خبرى وضع جمل غير تام ر . ك : وضع جمله‌هاى ناقص وضع جمل ناقص ر . ك : وضع جمله‌هاى ناقص وضع جمله‌هاى انشايى وضع جملات دلالت‌كننده بر ايجاد نسبت‌هاى تام در عالم اعتبار وضع جمله‌هاى انشايى ، به معناى وضع الفاظ مركب براى ايجاد نسبت‌هاى تامه در عالم اعتبار است « 1 * » كه قابل صدق و كذب نمىباشد ، مانند : وضع جمله‌هاى انشايى در باب عقود و ايقاعات و نيز جمله‌هايى كه بر طلب ، تمنّى ، ترجّى ، استفهام و . . . دلالت مىكند ؛ براى مثال ، « بعت » انشايى ، براى ايجاد نسبت تمليكى در عالم اعتبار وضع شده است . در كتاب « محاضرات فى الاصول » آمده است : « و ان الجمل الانشائية موضوعة لايجاد المعنى فى الخارج الذى يعبر عنه بالوجود الانشائى » . « 2 » نكته : گاهى جمله خبرى در مقام انشا استعمال مىشود ، مانند : « يعيد » و « يغتسل » كه به معناى « اعد » و « اغتسل » است . « 3 » نيز ر . ك : جمله‌هاى انشايى . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 90 . همان ، ج 2 ، ص 74 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 21 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 27 . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص ( 85 - 84 ) و 88 . وضع جمله‌هاى تام وضع الفاظ مركب دلالت‌كننده بر نسبت تامّ وضع هيئات تركيبى بر دو قسم است : 1 . وضع جمله‌هاى تام ؛ 2 . وضع جمله‌هاى ناقص . وضع جمله‌هاى تام ، عبارت است از وضع الفاظ مركب براى دلالت بر نسبت تام ؛ يعنى نسبتى كه كلام در آن تمام ، و سكوت برآن صحيح است . « شهيد صدر » در اين‌باره مىگويد : « ان بعض الجمل تدل على معنى مكتمل يمكن للمتكلم الاخبار عنه و يمكن للسامع تصديقه او تكذيبه » . « 1 - » اين اصطلاح ، خود بر دو قسم است : 1 . وضع جمله‌هاى انشايى ؛ 2 . وضع جمله‌هاى خبرى . نيز ر . ك : جمله‌هاى تام . همان ، ج 2 ، ص 70 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 287 .

--> ( 1 ) . عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 1 ، ص 125 . ( 1 * ) . خمينى ، روح الله ، مناهج الوصول الى علم الاصول ، ج 1 ، ص 94 . ( 2 ) . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 84 . ( 3 ) . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 300 . ( 1 - ) . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 86 .